İçindekiler
Küresel Piyasa Görünümü
küresel borsa analizi: Küresel hisse senedi piyasaları, yapay zeka (AI) sektöründeki derin bir düzeltme ve ABD enflasyon verilerinin beklenenden yüksek gelmesi nedeniyle belirgin bir risk iştahı kaybı yaşamaktadır. Bu hafta, özellikle yarı iletken ve AI altyapısına yoğun şekilde maruz kalan şirketlerin hisselerinde sert satışlar görülmektedir. Güney Kore’de KOSPI endeksi son altı ayın en düşük seviyelerine gerilerken, Samsung Electronics ve SK Hynix gibi çip devi şirketlerdeki düşüşler piyasa genelindeki kaygıları yansıtmaktadır. Japonya’daki Nikkei 225 de benzer baskılar altında %4,5’lik bir değer kaybı kaydederken, Wall Street’te S&P 500 ve Nasdaq Composite endeksleri de düşüş trendini sürdürmüştür.
Bu volatilite, yalnızca sektörel bir düzeltme olarak değil, küresel makroekonomik belirsizliklerin hisse fiyatlamasına yansıması olarak okunmalıdır. ABD’de tüketici fiyatlarının yıllık bazda %3,7 artış göstermesi, Fed’in faiz artırımı beklentilerini yeniden gündeme getirmiş ve tahvil getirilerindeki yükseliş endeksleri aşağı çekmiştir. IMF’nin Bangkok’taki toplantısında vurguladığı üzere, Asya ekonomileri için artan küresel tahvil getirilerinin yaratacağı sızıntı etkisi (spillover) ve döviz kurlarındaki oynaklık, gelişmekte olan piyasalar başta olmak üzere tüm bölgelerde risk algısını değiştirmektedir. Türkiye’de BIST 100 endeksi de küresel satış dalgasından ve yerel sektörel zayıflıklardan etkilenerek kapanışa negatif tarafında girmiştir.
Öne Çıkan Endeks ve Temalar
Piyasanın ana tezini oluşturan temel tema, “AI Sükuneti”nin sona ermesi ve finansal maliyetlerin yeniden belirleyici hale gelmesidir. Yapay zeka hisselerindeki satışlar, sektörün büyüme hikayesinin geçersiz kılındığı anlamına gelmezken, mevcut fiyatlamadaki aşırılıkların düzeltilmesi süreci olarak değerlendirilmektedir. SoftBank Group gibi AI ekosistemine derinden bağlı yatırımları olan şirketlerin hisselerinde %9,3’lük düşüşler, bu temanın ne kadar geniş bir tabana yayıldığını göstermektedir. Dell’in %11’lik değer kaybı ise kurumsal harcamalardaki yavaşlama endişelerini tetiklemiştir.
Bununla birlikte, AI sektörü içindeki ayrışma da dikkat çekicidir. Anthropic gibi şirketlerin çeyreklik gelirlerinde %45’lik güçlü bir artış kaydetmesi ve kârlılığa geçiş sinyalleri vermesi, sektördeki temel talebin hala canlı olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak bu olumlu temeller, Fed’in sıkılaştırıcı politika beklentileri karşısında hisse senedi fiyatlamasında baskı unsuru olarak işlev görmektedir.
Avrupa ve Asya piyasalarında ise farklı dinamikler hakimdir. İngiltere’de Ağustos ayı büyüme verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi, bölgesel ekonomik direnci gösterirken, bu pozitif veri bile ABD enflasyon şokunun yarattığı küresel baskı altında gölgede kalmıştır. Güney Kore’deki SK Hynix’in ABD fabrikası için Çin’e yarı iletken ekipmanı ihraç etme talebi, jeopolitik tedarik zinciri gerilimlerinin şirket stratejilerini nasıl şekillendirdiğinin somut bir örneğidir; bu durum küresel çip arzının geleceğine dair belirsizliği artırmaktadır.
Türkiye piyasasında ise BIST 100’de leasing, turizm ve tekstil-seker sektörlerindeki kayıplar ağırlık kazanmıştır. Ancak yerel bazda, Otokar, Aselsan ve Astor gibi şirketlerin piyasa değeri ile öz sermayeleri arasındaki genişleyen fark (yüksek PD/DD), yatırımcıların bu şirketlere yönelik uzun vadeli büyüme beklentilerinin hala yüksek olduğunu göstermektedir. Yılın ilk 8 ayında Türkiye’ye gelen 6,8 milyar dolarlık doğrudan yatırım girişi ise yabancı sermaye akışının devam ettiğine dair temel bir göstergedir.
Makro Etkenler
Küresel hisse piyasalarındaki hareketlerin arkasındaki en güçlü makro etken, ABD Merkez Bankası (Fed) politikası ve küresel tahvil getirileridir. ABD’de tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) ılımlı ama yukarı yönlü baskılar, Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutma veya hatta artırma ihtimalini gündeme getirmiştir. Bu durum, özellikle büyüme odaklı teknoloji hisseleri için maliyetli bir ortam yaratmaktadır. Faiz oranlarındaki yükseliş beklentisi, gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini düşürerek hisse senedi fiyatlamasında baskı oluşturur.
IMF’nin Asya ekonomileri raporunda belirtildiği üzere, artan küresel tahvil getirilerinin gelişmekte olan piyasalara sızıntısı önemli bir risk faktörüdür. Enerji şoku ve bölgesel çatışmaların yarattığı arz kısıtları, enflasyonu yapışkan hale getirmiş olup bu da merkez bankalarının politika esnekliğini kısıtlamaktadır. Çin ile ABD arasındaki ticaret gerilimleri de küresel büyüme beklentilerini aşağı çekmektedir.
Türkiye açısından makro görünüm karmaşıktır. TCMB’nin 22 Ekim’de açıklayacağı faiz kararı piyasaların odak noktasıdır. Piyasa konsensüsü, enflasyondaki düşüş eğilimi nedeniyle politika faizinde 100 baz puanlık bir indirim beklentisi içindedir. Ancak Goldman Sachs gibi bazı kurumlar, finansal istikrar riskleri nedeniyle faizin sabit kalabileceği tahminini öne sürmektedir. TCMB’nin rezervlerindeki son altı haftadır devam eden düşüş ve cari işlemler hesabındaki 4,053 milyar dolarlık fazlaya rağmen finansal hesapta yaşanan portföy çıkışları, döviz kurlarında volatilite riski taşımaktadır. Bu makro ortamda, yüksek faiz beklentisi yerel tahvil getirilerini desteklerken, hisse senedi piyasasında bankacılık ve gayrimenkul gibi sektörlerin finansman maliyetlerine duyarlılığı nedeniyle baskı oluşturabilir.
Riskler ve Fırsat Alanları
Öne çıkan risklerden biri, AI yatırım döngüsündeki olası bir yavaşlamadır. Wall Street CEO’larının çoğu yapay zeka süper döngüsünün makroekonomik faydalarını vurgulasa da, bazı sektör liderleri gelişimin hızını yavaşlatma çağrısında bulunmuştur. Bu ayrışma, sektördeki belirsizliği artırabilir. Ayrıca, ABD’nin Çin’e yönelik yarı iletken ekipman kısıtlamaları ve SK Hynix’in bu konudaki talepleri, küresel tedarik zincirinde kopukluk riski taşımaktadır. Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ise şirket karlılıklarını doğrudan etkileyen bir maliyet unsuru olarak devam etmektedir.
Fırsat alanları açısından, AI sektöründeki aşırı satışlar, temel gelir büyümesi gösteren şirketler için uzun vadeli giriş noktaları oluşturabilir. Anthropic’in çeyreklik gelir artışı ve kârlılığa geçiş süreci, sektördeki kaliteye odaklanma ihtiyacını vurgulamaktadır. Türkiye’de ise yılın ilk 8 ayında kaydedilen güçlü doğrudan yatırım girişi (6,8 milyar dolar), ekonomik temellerin hala yabancı sermaye tarafından izlendiğini göstermektedir. Özellikle yüksek PD/DD oranına sahip ancak güçlü büyüme potansiyeli taşıyan şirketler ve ihracat odaklı sektörler, küresel risk iştahının toparlanması durumunda avantaj sağlayabilir. TCMB’nin olası faiz indirimi, yerel tahvil piyasasında fiyat artışlarına yol açarken, hisse senedi piyasasında özellikle borçluluğu yüksek olan şirketlerin maliyet baskısını hafifletecek bir fırsat yaratabilir. Ancak bu süreçte döviz kurlarındaki oynaklık ve rezerv seviyelerindeki gerileme, risk yönetimi açısından kritik öneme sahiptir.
Finansyum Değerlendirmesi
Finansyum analizi, mevcut piyasa koşullarının “makro baskı altında sektösel ayrışma” ile karakterize edildiğini göstermektedir. Küresel piyasalarda ABD enflasyon verilerinin ve Fed politikasının belirleyici rolü devam ederken, AI sektöründeki düzeltme bir krizden ziyade fiyat keşif süreci olarak değerlendirilmektedir. Yatırımcılar, gelir büyümesi ve kârlılık göstergeleri güçlü olan şirketlere yönelim göstermektedir.
Türkiye piyasasında ise TCMB’nin faiz kararı öncesi belirsizlik hakimdir. Piyasa konsensüsündeki indirim beklentisi ile rezervlerdeki gerileme arasındaki denge, döviz kurlarında volatiliteyi sürdürebilir. Bu ortamda, hisse senedi piyasasında sektör rotasyonları ve şirket bazlı temel analizler ön plana çıkmaktadır. Yabancı sermaye girişlerinin devamı ve cari dengedeki pozitif veriler, uzun vadeli perspektif için destekleyici unsurlar olarak izlenmelidir. Kısa vadede ise küresel risk iştahındaki dalgalanmalar ve yerel makro veri akışı, piyasa yönünü belirlemede kilit rol oynamaya devam edecektir.
—
Finansyum Analiz Ekibi
Kaynak: theguardian.com