Makroekonomik Analiz
Küresel makroekonomik manzara, enflasyonun yavaşlama sinyalleri vermesine rağmen jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarındaki oynaklık nedeniyle karmaşık bir seyir izliyor. ABD’de Temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri yıllık bazda yüzde 3,4 olarak gerçekleşirken, çekirdek enflasyonun yüzde 2,5 seviyesine gerilemesi Fed’in temkinli duruşunu güçlendiriyor. Ancak Morgan Stanley’nin belirttiği gibi, bu iyimser senaryonun gerçekleşmesi petrol fiyatlarının kontrol altında kalması ve tedarik zinciri krizlerinin tamamen ortadan kalkmasına bağlı. ABD/İsrail-İran gerilimi nedeniyle enerji şirketlerinin karlarının rekor seviyelere ulaşması (ilk yarıda 152,8 milyar dolar), akaryakıt maliyetlerini yukarı taşıyarak ABD’de siyasi ve ekonomik baskıyı artırıyor. Bu durum, Fed’in politika faizi kararlarında “faiz artırımı” seslerinin yükselmesine neden olurken, piyasa fiyatlamaları hala eylül ayına kadar faiz değişikliği olmayacağı yönünde seyredebiliyor.
Türkiye açısından bakıldığında, TCMB’nin yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 26’dan yüzde 28’e revize etmesi, dış şokların yerel fiyatlara yansıma hızını gösteriyor. Kurumlar, bu yükselişin ağırlıklı olarak enerji, ithalat ve gıda fiyatlarından kaynaklandığını vurgularken, sıkı para politikasının iç talebi belirgin biçimde yavaşlattığına dikkat çekiyor. TCMB Başkanı Karahan’ın kısa vadeli sermaye hareketlerini (sıcak para) “risk” değil “başarı unsuru” olarak nitelendirmesi, TL’nin payındaki artışın ekonomi politikalarına duyulan güveni yansırdığı görüşünü pekiştiriyor. 132 milyar dolarlık bu likidite birikimi, finansal istikrar açısından önemli bir tampon görevi görürken, aynı zamanda küresel risk iştahındaki dalgalanmalara karşı hassasiyeti de artırıyor.
Enflasyon ve Faiz Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi
Küresel merkez bankaları arasındaki politika farkları, kur ve tahvil faizleri üzerinden doğrudan aktarılıyor. ABD’de enflasyonun yavaşlaması Fed’in sıkılaştırma döngüsünü sonlandırdığına dair sinyaller verse de, jeopolitik riskler nedeniyle “daha uzun süre yüksek faiz” (higher for longer) beklentisi devam ediyor. ECB ise Euro Bölgesi’nde haziran ayında enflasyonun yüzde 2,8’e gerilemesiyle daha agresif gevşeme adımları atma potansiyeline sahip. Bu politika ayrışması, dolar endeksinin (DXY) kısa vadeli baskılanmasına neden olurken, ABD 10 yıllık tahvil faizlerindeki dalgalanmalar küresel sermaye akımlarını şekillendiriyor.
Türkiye’de TCMB’nin yüzde 28 enflasyon tahmini ve orta vadede yüzde 5 hedefi, sıkı para politikasının sürdürülebilirliğini gerektiriyor. Ancak jeopolitik riskler nedeniyle küresel emtia fiyatlarındaki artışlar, Türkiye’nihavai enflasyonunu yukarı iten temel faktör olmaya devam ediyor. Fed’in politika faizi patikasında belirsizlik, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluştururken, TCMB’nin yüksek faiz politikası bu baskıyı kısmen dengeleyebiliyor.
Büyüme ve İstihdam Dinamikleri: Küresel Yavaşlama Yerel Esnekliğe Karşı
Küresel büyüme öngörüleri aşağı yönde revize edilirken, özellikle Orta Doğu ve Afrika ülkelerinde zayıflık dikkat çekiyor. TCMB’nin küresel büyüme endeksini yüzde 1,7’ye düşürmesi, Türkiye’nin ihracat talebi üzerinde baskı oluşturabileceğini gösteriyor. ABD’de ise iş gücü piyasasındaki daralma ve istihdam yaratma hızının düşüşü, ekonomik yavaşlamanın işaretleri olarak değerlendiriliyor. İngiltere için Fitch’in AA- kredi notu teyidi, ülkenin esnek ekonomisini vurgularken yüksek kamu borcuna dikkat çekiyor; büyüme tahminlerinin yüzde 0,9 ile 1,2 arasında seyretmesi, Avrupa’nın da benzer yapısal zorluklarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Türkiye’de iç talepteki yavaşlama, hizmet enflasyonundaki iyileşmeyle birlikte dezenflasyona katkı sağlıyor. TCMB’nin 2027 ve 2028 için yüzde 15 ve yüzde 9 enflasyon tahminleri, ekonomik aktivitenin normalleşmesi sürecine işaret ediyor. Ancak küresel büyümenin yavaşlaması, Türkiye’nin dış ticaret dengesi üzerinde dolaylı baskı oluşturabilir.
Cari Denge, Bütçe ve Rezervler: Sermaye Akımları Üzerindeki Etkiler
Jeopolitik risklerin sermaye akımlarına etkisi belirleyici olmaya devam ediyor. Gelişmiş ülke merkez bankalarının sıkılaştırma politikaları, gelişmekte olan ülkelerden portföy çıkışlarına neden olabiliyor. Ancak Türkiye’de TL cinsi varlıklara yönelik talebin artması ve 132 milyar dolarlık kısa vadli yatırımların birikimi, cari açık finansmanında istikrar sağlayıcı bir unsur olarak görülüyor. TCMB Başkanı Karahan’ın bu durumu “başarı unsuru” olarak tanımlaması, yerel paranın payının artmasının sürdürülebilirlik açısından olumlu olduğu görüşünü destekliyor.
ABD’nin AA+ kredi notunun teyit edilmesi, doların rezerv para statüsünün korunmasını gösterirken, yüksek mali açıklar uzun vadede risk oluşturuyor. İngiltere için Fitch’in durağan görünüm kararı da benzer bir güven ortamı yaratıyor. Bu bağlamda Türkiye’nin dış finansman ihtiyacı, küresel likidite koşullarına ve jeopolistik istikrara bağlı olarak şekillenmeye devam ediyor.
Finansal Koşullar ve Yatırımcı Beklentileri: Senaryo Analizi
Finansal piyasalarda risk iştahı, Fed’in politika tutanakları ve Orta Doğu’daki gelişmelerle birlikte dalgalanıyor. New York borsasındaki rekor seviyeler, ABD şirketlerinin güçlü bilançolarına işaret ederken, tahvil piyasalarında faiz artırım beklentilerinin düşüşüyle birlikte fiyatlamalar yeniden şekilleniyor. Türkiye’de BIST 100 endeksindeki hareketler, hem küresel risk iştahından hem de yerli likidite birikiminden etkileniyor.
Senaryo olarak; jeopolitik gerilimin tırmanması durumunda enerji fiyatlarının yeniden yükselmesi ve küresen enflasyon beklentilerinin bozulması beklenirken, anlaşma sürecinin ilerlemesi durumunda risk iştahının artması ve gelişmekte olan ülke varlıklarına yönelik sermaye girişlerinin güçlenmesi öngörülüyor. TCMB’nin temkinli gevşeme sinyalleri ve sıkı para politikasının sürdürülmesi, kur istikrarı açısından kritik bir denge unsuru olarak kalıyor. Yatırımcılar için izlenecek yol haritası, küresel merkez bankalarının politika kararlarındaki değişimleri ve jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatlarına yansımasını yakından takip etmeyi gerektiriyor.
—
*Finansyum Analiz Ekibi*
İlgili Finansyum kategorisi: Makroekonomik Analizler
Dış veri takibi: TCMB veri akışı