makroekonomik analiz: Türkiye ekonomisi şu anda küresel para politikalarının sıkılaştığı bir ortamda, yerel faiz indirim döngüsünün ortasında bulunuyor. Bu durum, kur dinamikleri ve enflasyon beklentileri üzerinde zıt yönlü baskılar yaratıyor. HSBC’nin TCMB’nin yıl sonuna kadar politika faizini yüzde 21’e indirebileceği yönündeki tahmini ile piyasa fiyatlamaları arasındaki ayrışma, merkez bankası politikalarının farklılaşmasının getirdiği riskleri ve fırsatları net bir şekilde ortaya koyuyor.
İçindekiler
Küresel Likidite ve Dolar Endeksinin Yapısı
Küresel likidite koşullarında belirleyici faktör ABD Merkez Bankası (Fed) politika duruşu ve jeopolitik risklerdir. Yılın ilk dokuz ayında dolar endeksi, Fed’in faiz indirim beklentileriyle başlasa da, Orta Doğu’daki gerilimlerin enerji maliyetlerini yukarı taşımasıyla yüzde 3,3 artışla 101,5 seviyesine yükseldi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack’ın zayıf istihdam verilerine rağmen bir sonraki hamle için acele etmeyeceklerini belirtmesi, Fed’in veriye bağımlı (data-dependent) ve temkinli duruşunu pekiştiriyor. Bu bağlamda ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin son çeyrekte 32 yılın en sert yükselişlerinden birini kaydetmesi ve yüzde 5,34 seviyelerine test etmesi, küresel sermaye maliyetlerini yukarı çekiyor.
Avro Bölgesi’nde ise enflasyonun haziranda yüzde 2,8’e gerilemesi ECB’nin politika alanını genişletse de, Fransa-Almanya tahvil farklarının 140 baz puanı aşması Avrupa’daki risk algısını bozuyor. Bu küresel arka planda, doların gelişmiş para birimleri karşısındaki gücü, yüksek petrol fiyatları ve ABD bütçe açığı kaygıları nedeniyle korunuyor. Türkiye için bu durum, cari denge ve rezerv yönetimi açısından dış finansman maliyetlerinin düşük seyretmediği anlamına geliyor.
TCMB Politikası ve Faiz İndirim Döngüsünün Sınırları
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ekim ayı toplantısında faiz indirimi beklentisiyle piyasa karşısına çıkıyor. HSBC’nin tahmini olan yüzde 21 seviyesi, piyasanın fiyatladığı yaklaşık 300 baz puanlık toplam gevşemeye kıyasla daha agresif bir senaryoyu işaret ediyor. Piyasalar yıl sonuna kadar ortalama 150-200 baz puanlık indirim öngörürken, TCMB’nin petrol fiyatları ve dolarizasyon risklerine karşı temkinli kalması muhtemel.
Mevduat faizlerindeki düşüş bu sürecin somut bir göstergesi. 1-3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi, 2025 başındaki yüzde 50 seviyelerinden 2026 Eylül sonunda yüzde 36,9’a gerileyerek üç yılın en düşük seviyesine ulaştı. Bu düşüş, bankaların fonlama maliyetlerini (Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti de yüzde 36,9) yansıtırken, ticari kredi faizlerinin yüzde 39,9’da kalmasıyla kredi-mevduat spread’inin korunmaya çalışıldığını gösteriyor. TCMB’nin ekim toplantısında vereceği karar, bu genişleyen spread’in sürdürülebilirliği ve enflasyonun yıl sonu hedefi olan yüzde 30,5’e inip inemeyeceği konusunda kritik bir sinyal olacak.
Finansal İstikrar ve Kredi Notu Dinamikleri
Türkiye’deki fon soruşturması süreci, uluslararası derecelendirme kuruluşları tarafından izole edilmiş bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Fitch ve S&P Global Ratings’in açıklamaları, bu olayın sistemik risk veya dolarizasyon riski yaratmadığını ve kredi notu üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmayacağını vurguluyor. Fitch Kıdemli Direktörü Douglas Winslow, rezervlerdeki toparlanmanın ülkenin dış şoklara karşı direncini güçlendirdiğini belirtirken, S&P analisti Karen Vartapetov otoritelerin hızlı ve ikna edici politika tepkisine dikkat çekti.
Bu durum, Türkiye’nin kredi notunun “BB-/B” seviyesinde durağan görünümünü korumasını destekliyor. Ancak, rezervlerdeki toparlanma ile birlikte gelen reel efektif döviz kurundaki değerlenme, ihracatçıların rekabet gücünü etkileyen bir faktör olarak izlenmeye devam ediyor. Borsa İstanbul’daki BIST 100 endeksinin haftayı yüzde 0,17 artışla 12.270 puandan tamamlaması, yatırımcının yerel varlıklara olan ilgisinin jeopolitik risklere rağmen korunduğunu gösterse de, bankacılık ve holding sektörlerindeki gerileme sektörel farklılaşmayı işaret ediyor.
Enflasyon, Kur ve Büyüme Arasındaki Üçgen
Türkiye ekonomisinin şu anki konumu, enflasyonu düşürme hedefi ile büyümenin korunması arasında bir denge arayışıdır. HSBC’nin belirttiği gibi, faiz indirimlerinin en belirgin etkisi kısa vadeli faizlerde görülebilir. Ancak, küresel petrol fiyatlarının 100 dolar üzerinde seyretmesi ve dolar endeksinin güçlü duruşu, Türkiye’de ithalat yoluyla gelen enflasyon baskısını canlı tutuyor.
Jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini yukarı taşıması, küresel merkez bankalarının para politikalarında güvercin (gevşeme) eğilimlerini zayıflatmış durumda. Bu ortamda TCMB’nin indirim hızı, piyasa fiyatlamalarından daha yavaş seyrederek dolarizasyon riskini kontrol altında tutmaya çalışıyor. Büyüme verileri ve istihdam göstergeleri yerel talebi desteklerken, cari açık ve bütçe dengesi gibi makroekonomik temel göstergelerdeki iyileşmeler (Fitch’in belirttiği kamu finansmanı takibi) dış şoklara karşı bir tampon görevi görüyor.
Sonuç olarak, Türkiye ekonomisi küresel sıkılaşma döngüsünün son aşamalarında yer alırken, yerel gevşeme politikasıyla enflasyonla mücadeleyi sürdürüyor. Ekim ayındaki TCMB kararı ve Fed’in gelecek verileri nasıl fiyatladığı, kur ve tahvil piyasalarındaki volatiliteyi belirleyecek ana faktörler olmaya devam edecek. Yatırımcılar için kritik olan, bu iki politika döngüsünün kesişim noktasında oluşacak risk primi değişimini anlamaktır.
—
Finansyum Analiz Ekibi