Küresel piyasalar
Küresel piyasalar açısından bu haber; BIST, kur, faiz, emtia ve küresel risk iştahı üzerindeki olası etkisiyle izlenmelidir.
Ne Oldu?
Küresel piyasaların odak noktası, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından başlatılan “ekonomik dışlama” operasyonuna evrildi. Bu hamle, İran’ın ekonomik can damarlarını tamamen kesmeyi ve Tahran’ı küresel ekonomiyle izole etmeyi hedefleyen kapsamlı bir stratejiyi içeriyor. Operasyon kapsamında, İran ile ticaret yapan ülkelerin ikincil yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı uyarısı yapılırken, bu durumun enerji piyasalarında da derin yankılar bulduğu gözlemleniyor. ABD’nin Suriye’yi terör listesinden çıkarma kararı ise bölgedeki jeopolitik dengelerdeki değişimi teyit eder nitelikte olsa da, piyasa hareketliliğini belirleyen ana faktör İran’a yönelik ekonomik abluka çabaları oldu.
Bu gelişmeler eş zamanlı olarak ABD tahvil piyasasında da önemli bir dönüşüm yarattı. Hazine Bakanlığı’nın genel hesabını tahvil geri alımı için kullanma planları üzerine gelen haberler, uzun vadeli tahvil getirilerinde düşüşe neden oldu. Özellikle 10 yıllık ve 30 yıllık tahvil faizlerinde yaşanan gerileme, ABD mali politikasındaki müdahalelerin piyasalardaki likidite beklentilerini nasıl şekillendirdiğini gösterdi. Ancak bu olumlu gelişmeye rağmen, yapay zeka hisselerindeki düşüş eğilimi ve jeopolitik risk algısı nedeniyle hisse senedi piyasalarında toparlanma sınırlı kaldı.
Piyasa Ne Fiyatlıyor?
Piyasalar şu anda iki ana eksen etrafında fiyatlandırma yapıyor: Bir yanda ABD’nin İran’a yönelik “ekonomik D-Day” olarak nitelendirilen baskısı, diğer yanda ise küresel likidite beklentileri. İran’ın enerji ihracatını durdurma tehdidi ve ABD’nin ikincil yaptırım riski, petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açtı. Piyasa aktörleri, bu izolasyon çabalarının arz tarafında ne kadar sıkışıklık yaratacağını veya talep tarafında nasıl bir düşüşe neden olacağını hesaplıyor. Jeopolitik gerilimin artması, güvenli liman arayışını tetiklerken, ABD tahvil faizlerindeki düşüş ise borçlanma maliyetlerine olan beklentileri yumuşattı.
Ancak bu senaryoda çelişkili sinyaller de mevcut. Tahvil getirilerindeki düşüş genellikle hisse piyasaları için olumlu bir sinyal iken, yapay zeka sektöründeki düzeltme ve jeopolitik belirsizlikler risk algısını baskılıyor. Yatırımcılar, ABD’nin İran politikasının küresel ticaret akışlarını nasıl bozacağını ve bunun enflasyonist etkilerini izliyor. Ayrıca, ABD’nin Suriye ile ilgili diplomatik hamlesi, bölgedeki güç dengelerinin yeniden yapılandırıldığını gösterse de, bu durumun doğrudan enerji fiyatlarına veya küresel risk iştahına olan etkisi, İran’a yönelik ekonomik baskı kadar belirleyici değil.
Türkiye ve BIST Etkisi
Türkiye ekonomisi için bu gelişmeler dolaylı ama önemli kanallar üzerinden aktarılıyor. ABD’nin İran’a yönelik izolasyon çabaları, bölgedeki enerji ticaretini ve lojistik akışları etkileyerek doğrudan veya dolaylı olarak Türkiye’yi de kapsayan bir etki alanı yaratıyor. Enerji fiyatlarındaki volatilite, ithalat maliyetleri üzerinden enflasyon beklentilerini şekillendirmede kritik rol oynuyor. TCMB’nin haftalık repo ihalelerine dönüşü ve yatırımcının iştahını besleyen adımları, iç likiditenin yönetilmesinde önemli bir araç olarak öne çıkıyor. Bu politika hamleleri, küresel risk algısındaki dalgalanmalara karşı yerel piyasaların direncini artırmaya yönelik stratejik bir denge unsuru işlevi görüyor.
Borsa İstanbul’da ise kurumsal yatırımcı davranışları dikkat çekiyor. Tera Portföy gibi büyük fonların hisse senedi portföylerinde yaptığı değişiklikler, özellikle enerji ve sanayi sektörlerine olan ilginin dinamiklerini gösteriyor. Özata Denizcilik’teki pay oranındaki gerileme ile Kardemir Çelik ve Manas Enerji’deki artışlar, yatırımcıların sektörel rotasyonunu ve risk algısını yansıtıyor. Küresel jeopolitik risklerin arttığı bir ortamda, yerel likiditenin korunması ve reel sektör odaklı yatırım tercihleri, BIST’in dış şoklara karşı konumlanışını belirleyen ana faktörler arasında yer alıyor.
Riskler ve Karşı Senaryo
Ana senaryoda ABD’nin İran’a yönelik ekonomik baskısı devam ederken, küresel enerji arzında sıkışıklık yaşanabilir. Bu durum, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için maliyetleri artırarak enflasyonist baskıları güçlendirebilir. Karşı senaryo ise, ABD’nin ikincil yaptırımlarının tam olarak uygulanamaması veya İran’ın alternatif ticaret rotaları bulması durumunda jeopolitik gerilimin azalması ve enerji fiyatlarının düşüş eğilimine girmesi olabilir. Bu durumda küresel risk iştahında toparlanma görülürken, Türkiye’deki iç likidite yönetimi de daha geniş bir büyüme odaklı politikalara kayabilir.
Diğer bir risk faktörü ise ABD tahvil piyasasındaki müdahalelerin sürdürülebilirliği. Hazine’nin genel hesabını kullanması kısa vadeli likiditeyi desteklese de, uzun vadeli borçlanma maliyetleri üzerindeki baskı devam ederse küresel faiz oranlarındaki dalgalanmalar gelişmekte olan piyasa para birimleri üzerinde baskı oluşturabilir. Bu senaryoda TCMB’nin repo ihalelerindeki tutarlılığı, kur istikrarının korunmasında belirleyici olacaktır.
Finansyum Sonucu
Küresel piyasalarda ABD’nin İran’a yönelik “ekonomik dışlama” operasyonu, jeopolitik risk algısını yeniden tanımlıyor. Bu gelişme, enerji fiyatlarında volatilite yaratırken, ABD tahvil piyasasındaki likidite müdahaleleri ile çelişkili sinyaller üretiyor. Türkiye açısından ise iç likiditenin korunması ve reel sektöre yönelik stratejik yatırımlar, dış şoklara karşı en önemli tampon görevi görüyor. Yatırımcıların önümüzdeki dönemde jeopolitik gelişmelerin enerji piyasalarına etkisini ve TCMB’nin para politikası adımlarını yakından izlemesi gerekiyor.