makroekonomik analiz: Makroekonomik manzara şu anda iki zıt akımın kesişim noktasında duruyor. Bir yanda ABD’de Fed’in ilave faiz artırımı sinyalleri ve jeopolitik risklerin yarattığı yüksek tahvil getirileri, diğer yanda TCMB’nin beklenen politika faizi indirimi ve Türkiye’nin güçlü cari dengesi yer alıyor. Bu makalede, küresel likidite sıkışıklığı ile yerel para politikası gevşemesi arasındaki gerilimin kur, enflasyon ve sermaye akımları üzerindeki aktarım mekanizmasını inceleyeceğiz.
İçindekiler
Küresel Para Politikaları ve Risk Primi Dinamikleri
Küresel merkez bankalarının politika farkları, döviz kurları ve tahvil piyasalarında belirgin bir kutuplaşmaya yol açıyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller’ın, enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı dönüşü desteklemek için ilave faiz artışlarını beklediği açıklamaları, ABD’nin para politikasının “daha uzun süre yüksek” (higher for longer) seyri konusunda kararlı olduğunu gösteriyor. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack’in de benzer kısıtlayıcı duruş vurguları, piyasa fiyatlamalarında sertleşme beklentisini güçlendiriyor. Bu bağlamda ABD 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5,20 bandında seyretmesi ve Dolar Endeksi’nin (DXY) 102,4 seviyesinde dengelenmesi, doların küresel rezerv para statüsünü koruduğunu ve likidite çekiciliğini sürdürdüğünü teyit ediyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) ise farklı bir yapısal sorunla yüzleşiyor. Euro Bölgesi’nde bankalara yönelik yeni maliyet getirebilecek zorunlu karşılık oranı tartışmaları, ECB’nin bilanço yönetimi ve likidite sıkışıklığı arasındaki dengeyi nasıl kurduğunu göstermesi açısından kritik. 2,1 trilyon euroluk likidite yığını üzerinden yapılan bu tartışmalar, Avrupa’daki finansal koşulların dolaylı olarak sıkılaştığını işaret ediyor. S&P’nin İngiltere’nin kredi notunu “AA/A-1+” seviyesinde teyit etmesi ve Orta Doğu enerji şokuna rağmen ekonomisinin dayanıklılığını vurgulaması, gelişmiş piyasalarda risk priminin sınırlı olduğunu ancak mali konsolidasyon baskısının devam ettiğini gösteriyor.
Jeopolitik riskler ise bu makro tabloya yukarı yönlü enflasyon ve tedarik zinciri şoku olarak yansıyor. TCMB Para Politikası Kurulu tutanaklarında da belirtildiği üzere, jeopolitik gelişmeler neticesinde enerji fiyatlarındaki yüksek ve dalgalı seyir, tarım emtialarındaki yükselişle birleşerek küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturuyor. Bu durum, Fed’in para politikasında esneklik göstermesini zorlaştırırken, gelişmekte olan piyasalar için sermaye akımlarında volatiliteye neden oluyor.
Türkiye’de Büyüme, Cari Denge ve Faiz İndirimi Beklentisi
Türkiye ekonomisinde ise büyüme verileri ve cari denge yapısı, para politikası kararları için önemli bir zemin oluşturuyor. İkinci çeyrekte yüzde 2,3 gerçekleşen büyüme, özellikle sanayinin yüzde 2,4’lük toparlanmasıyla kalite kazanmış durumda. İTO Başkanı Şekib Avdagiç’in kredi faizlerinin TCMB’nin olası indirimlerine paralel olarak aşağı çekilmesini beklediği vurgusu, bankacılık sektörünün finansman maliyetlerindeki esnekliğe işaret ediyor.
Cari denge verileri ise Türkiye’nin dış şoklara karşı direncini gösteriyor. Ağustos ayında cari işlemler hesabı 4 milyar 53 milyon dolar fazla verirken, altın ve enerji hariç tutulduğunda bu rakam 8 milyar 205 milyon dolara ulaştı. Hizmetler dengesinden sağlanan net girişlerin güçlü olması (9 milyar 711 milyon dolar) ve birincil gelir dengesindeki pozitif akışlar, cari açığın finansmanında kredilerin öne çıkmasına rağmen temel denge yapısının sağlam olduğunu gösteriyor. Yıllıklandırılmış cari açık yaklaşık 42,1 milyar dolar seviyesinde seyrediyor.
Ekonomistlerin TCMB’nin Ekim ayındaki toplantısında politika faizini yüzde 37’den yüzde 36’ya (100 baz puan) indireceği yönündeki beklentisi, iç talebin yavaşlaması ve enflasyonda beklenen düşüşün bir sonucu olarak şekilleniyor. BBVA’nın analizine göre, faiz indirimi gerçekleşse bile Türk lirasının carry trade açısından yıl sonuna kadar cazip kalması mümkün. Bu senaryoda kritik olan faktör, kurun reel getiri düzeyini koruyacak şekilde yönetilmesi. Faiz düşüşü otomatik olarak TL’yi zayıflatmaz; bunun yerine enflasyon farkı ve kur istikrarının korunması, yabancı yatırımcı için getiriyi pozitif tutan temel dinamikler olmaya devam ediyor.
Kur, Tahvil ve Finansal Koşulların Aktarım Mekanizması
Küresel ve yerel faktörlerin kesişimi, Türkiye’de finansal koşulları belirlemede kritik bir rol oynuyor. Fed’in ilave faiz artırımı sinyalleri ve jeopolitik riskler nedeniyle ABD tahvil getirilerinin yüksek seyretmesi, gelişmekte olan piyasalar için sermaye çıkışı baskısı oluşturabilir. Ancak Türkiye’nin güçlü cari fazlası ve rezerv yapısı, bu dış şokları absorbe etmede bir tampon görevi görüyor.
TCMB’nin beklenen faiz indirimi, iç talebi canlandırma amacı taşısa da enflasyon beklentilerini yönetmek açısından hassas bir denge gerektiriyor. Jeopolitik risklerin enerji ve gıda fiyatları üzerinden yarattığı maliyet şoku, enflasyonda kalıcılık riski taşımaya devam ediyor. Bu nedenle, TCMB’nin indirim adımlarını veriye dayalı ve kademeli olarak gerçekleştirmesi, kurun aşırı volatilitesini önlemek açısından önemli.
Sonuç olarak, Türkiye ekonomisi şu anda küresel likidite sıkışıklığı ile yerel para politikası gevşemesi arasında bir geçiş sürecinde. Jeopolitik riskler ve ABD’nin sıkı para politikası, TL üzerinde yukarı yönlü baskı unsuru olmaya devam ederken; güçlü cari denge ve reel faiz avantajı, kurun yönetilebilir kalmasını sağlayan temel dayanaklar olarak öne çıkıyor. Yatırımcılar için odak noktası, TCMB’nin indirim temposunun enflasyon beklentilerini nasıl şekillendirdiği ve küresel risk iştahının sermaye akımlarına etkisi olacak.
—
Finansyum Analiz Ekibi
Kaynak: dunya.com