Makroekonomik Analiz
Küresel makroekonomik manzara, jeopolitik gerilimlerin enerji arzına doğrudan yansımasıyla şekillenirken, merkez bankalarının politika farklılıkları kur ve likidite kanalları üzerinden gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarını belirleyen ana faktör haline gelmiştir. Bu hafta TCMB’nin faiz kararı, ABD enflasyon verileri ve ECB’nin hareketiyle birlikte, Türkiye ekonomisinin dış denge ve finansal koşullar üzerindeki baskılar netleşecektir. Analizin odağındaki tek mekanizma; jeopolitik risk priminin enerji maliyetlerini artırması, bunun küresel tahvil faizlerine yansıması ve TCMB’nin bu ortamda likidite yönetimiyle reel sektöre sağladığı örtük destek arasındaki dengedir.
Küresel Enerji Arzı ve Tahvil Faizi Dinamiği
Ortadoğu’daki Hürmüz Boğazı çevresindeki tanker gerilimi, petrol fiyatlarını Brent petrol için 97 dolar sınırına taşımıştır. Bu durum yalnızca bir jeopolitik olay değil, küresel enflasyon beklentilerini yeniden yukarı çeken bir şoktur. ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ve karşılıklı hamleler, emtia taşıma maliyetlerini ve risk primini artırmaktadır. Enerji fiyatlarındaki bu yükseliş, Fed’in para politikası patikasını karmaşıklaştırmaktadır.
New York Fed Başkanı John Williams’ın enflasyonun yavaşlamaya devam ettiğine dair açıklamaları ile Fed yetkililerinin faiz artırımı ihtimalini tartışması arasında bir gerilim vardır. Ancak ABD 10 yıllık tahvil faizinin haftayı yüzde 4,79 civarında tamamlaması ve son dönemde yükseliş trendinde olması, küresel likiditenin pahalılaştığını göstermektedir.
Avro Bölgesi’nde enflasyonun haziranda yüzde 2,8’e gerilemesi ECB’nin politika hafifletmesine olanak tanımaktadır. Bu durum EUR/USD paritesini desteklerken, ABD tahvil faizlerindeki yükseliş Dolar Endeksi (DXY) üzerinde baskı unsuru olmaya devam etmektedir. Küresel piyasalar, gelecek hafta açıklanacak ABD TÜFE verisi ve ECB kararına odaklanmıştır. Bu veri akışı, Fed’in faiz oranlarını sabit tutma ihtimalini artırırken, küresel risk algısını şekillendirecektir.
TCMB’nin Likidete Yönetimi ve Reel Sektör Etkisi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini yüzde 37’de sabit tutma kararı beklenirken, likidite yönetiminde attığı adımlar daha belirleyici olmuştur. TCMB’nin ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlaması, bankacılık sisteminin fonlama maliyetini gecelik yüzde 40 seviyesinden haftalık yüzde 37’ye çekmiştir. Bu operasyonel değişiklik, piyasada örtülü olarak yaklaşık 3 puanlık bir indirime denk gelmektedir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkanı İbrahim Burkay’nin belirttiği üzere, bu hamle sanayici ve tüccar üzerindeki yüksek faiz yükünü hafifletmek adına kritik bir normalleşme adımdır.
Ancak jeopolitik riskler nedeniyle TL carry trade işlemlerinde olumlu görüş korunsa da, küresel tahvil faizlerindeki yükseliş Türkiye’nin dış finansman maliyetini artırmaktadır. Morgan Stanley’nin TCMB’nin ekim ve aralık aylarında 100’er baz puanlık indirim yapacağını öngörmesi, enflasyondaki yavaşlamanın temkinli bir politika dönüşümüne zemin oluşturduğunu göstermektedir. Yıl sonunda faizin yüzde 35’e, 2027 sonunda ise yüzde 27,50’ye gerilemesi beklenmektedir. Bu beklenti, enflasyon kaynaklı risklerin hala canlı tuttuğu yukarı yönlü senaryoları da beraberinde getirmektedir.
Orta Vadeli Program (OVP) ve Büyüme-Enflasyon Dengesi
Hükümetin açıkladığı 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Programı (OVP), ekonomik beklentilerin net bir haritasını sunmaktadır. 2026 sonunda büyümenin yüzde 3,3 ve enflasyonun yüzde 28,4 gerçekleşmesi öngörülmektedir. Büyüme tahminleri 2027’de yüzde 4,2, 2028’de yüzde 4,6 ve 2029’da yüzde 5 olarak belirlenmiştir. Enflasyonda ise kademeli bir düşüş hedeflenerek 2029’da tek haneye inilmesi amaçlanmaktadır. İşsizlik oranının 2026 sonunda yüzde 8,1’dan 2029’da yüzde 7,6’ya gerilemesi ve üç yılda 2,1 milyon ilave istihdam hedefi, büyümenin istihdamı çekici olacağına işaret etmektedir.
Ancak OVP’nin bu optimist senaryosu, enerji fiyatlarındaki volatiliteye karşı hassastır. TCMB toplantı özetinde de belirtildiği üzere, jeopolitik gelişmeler eşliğinde artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimi devam etmektedir. Enerji arzı ve tedarik zincirlerine ilişkin belirsizliklerin süresi ve boyutu, enflasyonun gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edecektir. Bu nedenle, büyüme hedeflerinin gerçekleşmesi için reel sektörün finansmana erişiminin kolaylaştırılması şarttır. BTSO’nun vurguladığı gibi, bankaların fonlama maliyetindeki gerilemenin KOBİ ve ticari kredi faizlerine hızla yansıtılması gerekmektedir.
Kur, Cari Denge ve Sermaye Akımları Üzerindeki Etkiler
Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), Orta Doğu’daki tansiyona ilişkin olumlu gelişmeler ve yurt içinde likidite yönetimine atılan adımların etkisiyle 217 baz puana inerek 6,5 ayın en düşük seviyesine gerilemiştir. Bu durum, yatırımcı güveninin kısmen toparlandığını göstermektedir. Ancak Brent petrolün 97 dolar sınırına yaklaşması, Türkiye’nin ithalat faturasını doğrudan etkileyerek cari denge üzerinde baskı oluşturacaktır. Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri sürmesi, TCMB’nin faiz indirim sürecini daha temkinli yönetmesini gerektirmektedir.
Küresel piyasalarda ABD’nin 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 4,82 ile Kasım 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesi, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarında dikkatli olunmasını gerektirmektedir. Dolar Endeksi’ndeki hareketler ve ABD enflasyon verileri, USD/TRY paritesinde volatiliteyi sürdürebilir. Bu ortamda, EPDK’nin doğal gaz ve elektrik dağıtım şirketlerinin AR-GE faaliyetlerinde değişikliğe gitmesi gibi yapısal adımlar, uzun vadede enerji verimliliği ve maliyet düşüşü açısından umut vericidir.
Ancak kısa vadede jeopolitik riskler ve küresel faiz farklılıkları, Türkiye’nin finansal koşullarını belirleyen ana faktörler olmaya devam edecektir. Yatırımcılar için odak noktası, TCMB’nin enflasyonla mücadelede kararlılığını koruyup korumayacağı ve ABD’nin enflasyon verilerinin Fed’in politika patikasını nasıl şekillendireceği olacaktır.
—
Finansyum Analiz Ekibi